خواص عسل عناب طبیس

عسل عناب یکی از بهترین عسلهای خاص ایران است که در باغات عناب خراسان جنوبی تولید میشود. جالب است که در کشور چین نیز عسل عناب، تولید بسیار بالایی داشته و بعنوان یک عسل ضد سرطان و تقویت کننده سیستم ایمنی شناخته میشود.

عسل عناب معمولا به رنگ سرخ تیره بوده و غلظت نسبتا بالایی دارد.

خواص عسل عناب در طب سنتی

بر اساس منابع اصلی طب سنتی همچون کتاب مخزن الادویه، عناب خواص مختلفی بخصوص برای قلب و کبد دارد. از جمله این خواص میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

• پاکسازی کبد
•  تصفیه خون
• رفع سودا از خون
•  آرامش اعصاب
• تنظیم قلب
•  کاهش استرس و بهبود خواب
•  ضد التهاب قوی
•  تقویت سیستم ایمنی
•  تنظیم حرارت بدن
•  مفید در کاهش آلرژی
•  کمک به رفع خشکی سینه و سرفه

خواص عسل عناب بر اساس مقالات و آزمایشات علمی جهان

عسل عناب دارای فعالیت آنتی‌اکسیدانی قوی است و می‌تواند از کبد در برابر آسیب‌های ناشی از الکل و یا کبد چرب محافظت کند. این اثر محافظتی عمدتاً از طریق کاهش استرس اکسیداتیو و جلوگیری از اکسیداسیون چربی‌ها در بدن ایجاد می‌شود.

مشکلات کبدی و بدنی که می‌توان با مصرف عسل عناب بهبود بخشید

نتایج نشان داد که عسل عنابی که حاوی سطوح فنول بالاتری است، فعالیت آنتی‌اکسیدانی DPPH، قدرت آنتی‌اکسیدانی کاهنده یون فریک (FRAP) و اثرات محافظتی در برابر آسیب DNA را نشان می‌دهد.

1. آسیب کبدی ناشی از مصرف مزمن الکل
2. افزایش آنزیم‌های کبدی (AST و ALT)
3. استرس اکسیداتیو در بافت کبد
4. آسیب اکسیداتیو به DNA سلول‌ها
5. افزایش چربی‌های اکسیدشده (لیپوپروتئین‌های آسیب‌دیده(
6. کاهش سیستم‌های دفاعی آنتی‌اکسیدانی طبیعی بدن )مثل گلوتاتیون(

عسل عناب یک منبع معدنی مفید برای خون و سیستم عصبی

تحلیل ۲۳ نمونه عسل عناب از چین نشان داد که این عسل سرشار از پتاسیم (K)، کلسیم (Ca)، منیزیم (Mg) و سدیم (Na) است.

آنالیز عسلهای عناب به شرح زیر است:

1. پتاسیم (K): ۱۰۸۱ تا ۲۶۴۲ میلی‌گرم در هر کیلوگرم → ۷۱٪ از کل مواد معدنی را تشکیل می‌داد!
2. کلسیم (Ca): ۹۷ تا ۱۹۴ میلی‌گرم/کیلوگرم
3. سدیم (Na): ۷٫۸ تا ۱۲۷٫۸ میلی‌گرم/کیلوگرم
4. منیزیم (Mg): ۱۰٫۴ تا ۲۴٫۷ میلی‌گرم/کیلوگرم

این مواد معدنی خواص زیر را به همراه دارد:

1. تنظیم فشار خون
2. تعادل الکترولیتی
3. هموپویز (تولید سلول‌های خونی)
4. سلامت سیستم عصبی و عضلانی
5. پتاسیم، که ۷۱٪ از کل مواد معدنی عسل عناب را تشکیل می‌دهد، نقش کلیدی در سلامت قلب و گردش خون دارد.
6. عسل عناب یک منبع غنی از مواد معدنی به‌ویژه پتاسیم است که برای تعادل الکترولیت‌های بدن، سلامت عضلات و عصب‌ها و عملکرد قلب و کبد حیاتی است.
7. وجود کلسیم و منیزیم، آن را به گزینه‌ای مناسب برای تقویت استخوان‌ها و آرام‌کنندگی اعصاب تبدیل می‌کند.

 اثر محافظتی بر کبد (Hepatoprotective Effects)

عسل عناب به دلیل غنای فنولی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی بالا، توانایی محافظت از بافت کبدی در برابر آسیب‌های ناشی از الکل، سموم و استرس اکسیداتیو را دارد. در یک مطالعه حیوانی، مصرف عسل عناب از منطقه لین‌شیان چین در موش‌های مبتلا به بیماری کبدی الکلی:

1. سطح آنزیم‌های کبدی ALT و AST را به‌طور معناداری کاهش داد.
2. از اکسیداسیون لیپوپروتئین‌های سرم جلوگیری کرد.
3. سطح مالون‌دی‌آلدئید (MDA) — نشانگر آسیب لیپیدی — را پایین آورد.
4. فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز (GSH-Px) را افزایش داد.
5. این یافته‌ها نشان می‌دهد که عسل عناب می‌تواند از کبد چرب، فیبروز و آسیب سلولی جلوگیری کند.

کاهش استرس اکسیداتیو و محافظت از DNA

عسل عناب حاوی فلاونوئیدها (مانند کوئرستین و کامپفرول) و اسیدهای فنولی است که با خنثی‌کردن رادیکال‌های آزاد، از آسیب اکسیداتیو به DNA جلوگیری می‌کنند. این اثر از طریق کاهش سطح 8-OHdG (8-hydroxy-2′-deoxyguanosine) — یک بیومارکر تخریب DNA — اثبات شده است.

بهبود سلامت خون و جلوگیری از اکسیداسیون چربی‌های خونی

مصرف عسل عناب باعث کاهش پeroxیداسیون لیپیدهای سرم (lipoprotein oxidation) می‌شود — فرآیندی که در توسعه آترواسکلروز و بیماری‌های قلبی-عروقی نقش دارد. این اثر مستقیماً بر سلامت گردش خون و پیشگیری از التهاب عروق تأثیر مثبت دارد.

فعالیت ضدالتهابی و پیشگیری از بیماری‌های کبدی مزمن

ترکیبات فنولی عسل عناب نه‌تنها آنتی‌اکسیدان هستند، بلکه ضدالتهاب نیز عمل می‌کنند. این ویژگی به کاهش التهاب کبد در شرایطی مانند کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) و هپاتیت الکلی کمک می‌کند.

درمان بیماریها با عسل دارویی عناب

سرماخوردگی (جوشانده عناب)

10 عدد عناب زخمی شده را در ۲ لیوان آب به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید. سپس صاف کرده و با کمی عسل عناب شیرین نموده و میل نمایید.

برص (ویتیلیگو)

دم کرده گاوزبان بادرنجبویه اسطخدوس سنبل الطیب، آویشن بابونه، ریشه ایرسا از هر کدام ۵ گرم، عناب ۲۰-۱۵ عدد. هنگام مصرف با عسل عناب شیرین شود. از این دم کرده روزی ۳ استکان میل شود.

پسوریازیس

دم کرده آویشن ۱ قاشق غذاخوری + عناب ۲۰-۱۵ عدد + ۱ قاشق مرباخوری ختمی با عسل عناب شیرین شده و روزی ۳ استکان میل شود.

عناب و غلظت خون

10عدد عناب را در آب جوشانده تا کاملاً بپزد سپس یک قاشق غذاخوری آویشن به آن اضافه کرده و بگذارید به مدت ۲۰ دقیقه دم بکشد. سپس آن را صاف کنید و با عسل عناب یا عسل آویشن شیرین کنید و میل کنید. هر شب تا 40 شب این کار را تکرار کنید.

فشار خون بالا (شربت عناب)

۲۰ عدد عناب را زخمی کرده و ۲۴ ساعت خیسانده سپس بجوشانید تا پخته شود و از صافی رد کنید و بعد بجوشانید تا آب آن نصف شود و با یک و نیم برابر آن عسل بپزید تا به قوام برسد با آب رقیق کرده هر شب میل شود.

دفع اخلاط سوداوی

10عدد عناب شکسته را در با ۲ لیوان آب نیم ساعت بجوشانید. سپس 10 گرم گل گاوزبان و ۱ لیموعمانی ۱۰ دقیقه دم کنید. صاف کنید و با عسل عناب یا عسل آویشن شیرین کرده و میل کنید. این کار را دو هفته ادامه دهید.

منابع علمی (References)

1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24603671/
2. https://doi.org/10.1111/1750-3841.12049
3. Wang, Y., Li, Y., Yang, X., Zheng, J., & Wang, J. (2018). Antioxidant and hepatoprotective effects of jujube honey against chronic alcohol-induced liver damage in mice. Journal of Functional Foods, 44, 384–392.
   DOI: 10.1016/j.jff.2018.03.033
4. Ibid. Wang et al. (2018), Journal of Functional Foods, 44, 384–392.
   (همان منبع بالا — همین مطالعه شامل آزمایش‌های DNA damage protection است.)
5. Wang, Y. et al. (2018). Journal of Functional Foods, 44, 384–392.
   DOI: 10.1016/j.jff.2018.03.033
6. Deng, S., Wu, Z., Wang, Y., Liu, Y., & Li, J. (2013). Physicochemical and mineral characterization of jujube honey from China. Journal of Food Science, 78(10), C1532–C1538.
   DOI: 10.1111/1750-3841.12230
7. Zhang, H., Wu, J., & Li, Y. (2020). Phenolic profiles and antioxidant activities of jujube honey and its protective effect on liver injury. Molecules, 25(18), 4172.
   DOI: 10.3390/molecules25184172
8. عقیلی خراسانی، م.ح. (بی‌تا). مخزن‌الادویه. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
9. سیدنظری، س.ع. (۱۴۰۰). مفردات دارویی طب سنتی ایرانی. تهران: انتشارات دانشگاه علوم پزشکی ایران. (چاپ اول)