خیلی از ما به گوجه به دید یک صیفی پیش پا افتاده نگاه می کنیم. یک طعم دهنده و چاشنی غذا که از قضا خیلی هم خوشمزه و پرطرفدار است. اما چقدر خوب است که به خوراکی هایی مثل گوجه، از دید یک غذای درمان کننده نگاه کنیم و با آن دید از آن استفاده کنیم.

این مقاله احتمالا دید شما را نسبت به این ماده غذایی تغییر می دهد پس حتما تا انتها همراه ما باشید.

از آنجایی که مقالات سایت طبیس، منبع اطلاعات درمانگری طب اسلامی ایرانی است، احتمالا در طول مقاله با کلمات تخصصی برخورد خواهید کرد و شاید برای شما نامفهوم باشد. برای یادگیری مفاهیم این کلمات می توانید به مقاله اصطلاحات تخصصی طب اسلامی ایرانی مراجعه کنید.

نام فارسی: گوجه فرنگی
نام عربی: الطَماطِم
نام انگلیسی: Tomato
نام علمی: Solanum Lycopersicum از خانواده Solanaceae
نام های دیگر: الطَماطَة

ماهیت

گوجه فرنگی گیاهی علفی و یک ساله است که ارتفاع آن به یک متر می‌رسد.
این گیاه ساقه هایی فراوان، نسبتاً ضخیم، کرک دار و زبر دارد که سطح مقطع آنها اغلب چند ضلعی و گاه مایل به مربعی شکل است.
گیاه گوجه فرنگی برگ های فراوانی دارد که هر برگ از چندین برگچه با شکل های نامنظم، نسبتاً کشیده، نوک دار، تقریباً ضخیم، کمی کرک دار و با کناره های دندانه دار تشکیل شده است که گاه کناره آنها چند بریدگی نسبتاً عمیق دارد. گیاه گوجه فرنگی، رایحه ای نسبتاً غلیظ دارد و در اثر فشردن برگ‌ها رایحه اش بیشتر می شود.

گل های گیاه گوجه فرنگی، زرد رنگ و نسبتاً کوچک اند و در انتهای ساقه های گل دهنده، به صورت گروهی رشد می کنند. این گل ها اغلب به صورت صفحه ای ستاره ای شکل، پنج پر و گاه شش پر ظاهر می‌شوند.
میوه های گیاه گوجه فرنگی، نسبتاً درشت، گوشتی، تقریباً کروی شکل، گاه کمی پهن و گام مایل به بیضی گون هستند و سطح خارجی آن ها صیقلی و نسبتاً براق است.

این میوه ها ابتدا سبز رنگ هستند؛ ولی پس از رسیدن کامل قرمز می شوند. میوه های گوجه فرنگی از قسمت انتهایی گلهای آن رشد می‌کنند و کاسبرگ این گل ها تا زمان بلوغ میوه ها، به صورت زائد های نسبتاً کوچک با پنج لبه نوک دار، نسبتاً کشیده و کمی کرک دار در قسمت اتصال میوه با ساقه باقی می‌ماند. درون هر میوه، سه تا پنج حفره وجود دارد که درون هر حفره، مایعی غلیظ و قرمز رنگ و تعداد فراوانی تخم بسیار کوچک، نسبتاً قطره ای شکل، مایل به بادامی شکل، نوک دار و نارنجی رنگ وجود دارد.

تشابه و تقلب

میوه نرسیده گوجه فرنگی به میوه گیاه سیب زمینی بسیار شباهت دارد.

محل رویش: آمریکا، چین، هند، اسپانیا، پرتغال و ایران.

کاشت داشت و برداشت

گیاه گوجه فرنگی از راه کاشت تخم آن تکثیر می شود. در مناطق معتدل، تخم گوجه فرنگی را از اواخر اسفندماه در خزانه می‌کارند و اردیبهشت، نهال های جوان را به مزرعه اصلی منتقل می کنند؛ در این صورت مرداد ماه برداشت صورت می‌گیرد.

در نواحی ساحلی گرم و مدیترانه‌ای، تخم گوجه فرنگی را مرداد ماه در خزانه هایی در هوای آزاد می کارند و اواخر مهرماه، نهال های جوان را به مزرعه اصلی منتقل می‌کنند که در این صورت برداشت آن دی ماه انجام می‌شود.
در مزرعه اصلی، گودال هایی به قطر ۳۰ سانتی متر و عمق ۵۰ سانتی متر حفر کرده و داخل آنها را با مخلوطی از دو حصه کود حیوانی و یک حصه خاک پر می‌کنند؛ سپس نهال ها را در آن ها می کارند. فاصله بین بوته ها باید ۵۰ سانتیمتر باشد.

معمولاً در دوران رشد گیاه، کمی خاک پای آن می‌ریزند. گیاه گوجه فرنگی در دوران رویش میوه، باید به صورت منظم آبیاری شود. گیاه گوجه فرنگی برای رشد به قیم نیاز دارد.

اجزای مورد استفاده و مشتقات: ریشه، ساقه، برگ و میوه.

مواد تشکیل دهنده

در هر صد گرم میوه رسیده گوجه فرنگی، ۹۳ گرم آب، ۱/۱ گرم پروتئین،۰/۲ گرم مواد چرب،۴/۲ گرم کربوهیدرات،۱۳ میلی گرم کلسیم، ۲۷ میلی گرم فسفر، ۰/۵میلی گرم آهن، ۳ میلی گرم سدیم، ۲۴۴ میلی گرم پتاسیم، ۹۰۰ واحد بین المللی ویتامین A،
۰/۰۶میلی گرم ویتامین b۱،
۰/۰۴ میلی گرم ویتامین b۲،
۰/۷ میلی گرم ویتامین b۳ و ۲۳ میلی گرم ویتامین c وجود دارد.

میوه گوجه فرنگی، حاوی اسید اکسالیک، اسید سیتریک، اسید مالیک، گلوکز، فروکتوز، ساکاروز، یک کتوهپتوز، تعداد زیادی اسید آمینه، کاروتنوئید، بتاکاروتن، ماده رنگی لیکوپن، یک گلوکوآلکالوئید، ماده توماتین و کمی آلکالوئید سولانین است.

در میوه نرسیده گوجه فرنگی، آلکالوئید نارکوتین وجود دارد. تخم های میوه گوجه فرنگی دارای حدود ۱۳/۹ درصد ماده آلفا گلوبولین و حدود ۱۰/۶ درصد ماده بتا گلوبولین است.
در ساقه های گیاه گوجه فرنگی، اسید اکسالیک، ماده روتین و آلکالوئید، سولانین یافت میشود. در برگهای گیاه گوجه فرنگی، آلکالوئیدهای توماتین، توماتیدین و سولانین وجود دارد. ریشه گیاه گوجه فرنگی نیز دارای آلکالوئید توماتیدین است.

افعال و خواص گوجه

گوجه فرنگی، کمی ملین است. گوجه فرنگی بدن مبتلایان به سل را تقویت و تا حدی از ابتلا به سرطان معده جلوگیری می‌کند؛ همچنین تب ناشی از حصبه، التهاب و ورم گوش، ورم ملتحمه چشم و سنگ کلیه را بهبود می‌بخشد.
مضمضه جوشانده برگ های قدیمی، ساقه و ریشه گیاه گوجه فرنگی، دندان درد را تسکین می دهد.

طلای پودر برگ های گیاه گوجه فرنگی به رفع آثار آفتاب سوختگی بر پوست بدن و صورت کمک می‌کند.

مضرات گوجه

گوجه فرنگی در بعضی از افراد باعث حساسیت میشود. میوه نرسیده به و برگ گیاه گوجه فرنگی، بسیار سمی هستند.