در طب سنتی، زنجبیل،  چه کاربردی برای درمان بیماری ها دارد؟؟

نام فارسی: زنجبیل

نام عربی: الزَّنْجَبیل

نام اردو: اَدْرَک

نام انگلیسی:Ginger

نام علمی Zingiber Officinaleاز خانواده Zingiberaceae

نام های دیگر: زنجفیل

یکی از پرکاربردترین مواد خوراکی دارویی در جامعه ما زنجبیل است. از آنجایی که بسیاری از بیماری‌ها از سردی مزاج شکل می‌گیرد، زنجبیل با طعم تند و طبع بسیار گرمی که دارد می‌تواند مرحمی برای آن بیماری‌ها باشد. اما باید دقت داشت برای استفاده از هر ماده خوراکی، ابتدا باید آن را کاملا شناسایی کرد و در جای خود از آن استفاده نمود چون بعضی اوقات و برای بعضی افراد، استفاده از زنجبیل باعث ایجاد مشکلاتی خواهد شد.

در این مقاله به بررسی کامل گیاه زنجبیل که یک داروی مطلق هست می‌پردازیم و از خواص و ویژگی‌ها و موارد استفاده دارویی آن در طب اسلامی ایرانی خواهیم گفت. از آنجایی که مقالات سایت طبیس، به عنوان مرجع اطلاعات درمانگری طب اسلامی ایرانی استفاده می‌شود، در ادامه مقاله به کلمات تخصصی طبی برخورد خواهید کرد. برای آشنایی و یادگیری مفهوم این کلمات می‌توانید به مقاله واژگان تخصصی طب اسلامی ایرانی مراجعه فرمایید.

ماهیت گیاه زنجبیل

زنجبیل ساقه زیرزمینی گیاهی پایاست که ارتفاع آن به یک متر می‌رسد.

ساقه های گیاه زنجبیل نسبتاً ضخیم اند و سطح مقطع شان دایره ای شکل است.

برگ های گیاه زنجبیل، کشیده، تقریباً بیضی شکل و نوک دارند و بدون دمبرگ و به صورت متناوب نسبت به ساقه ها رشد می کنند.

در بالاترین قسمت هر ساقه گل دهنده این گیاه، قسمتی بیضی گون می روید که در آن فلس هایی بیضی شکل و نوک دار به صورت تودرتو رشد میکنند. گل های گیاه زنجبیل میان برخی از این فلس ها می رویند. هر گل زنجبیل از چهار گلبرگ تشکیل شده است؛ سه گلبرگ آن، سفید، کشیده و نوک دار است و گلبرگ دیگر، قرمز و زبانه ای شکل می باشد و میان گلبرگ های دیگر قرار دارد.

ساقه زیرزمینی گیاه زنجبیل، نسبتاً ضخیم، متورم و پرگره است و از بخش های گوناگون آن، ساقه های جدید رشد می‌کند. رنگ زنجبیل تازه، سفید و با لکه های صورتی است؛ ولی پس از خشک شدن، خاکی کم رنگ می‌شود. رنگ مغز زنجبیل، زرد است. زنجبیل، رایحه ای معطر و غلیظ، و طعمی تند و گزنده دارد.

بهترین زنجبیل، دارای تکه‌هایی بزرگ، سفید، بی ریشه و کاملاً رسیده است.

تشابه و تقلب در گیاه زنجبیل

ساقه زیرزمینی تازه زنجبیل به خولنجان تازه شباهت دارد.

محل رویش: چین، هند و پاکستان.

عناصر تشکیل دهنده زنجبیل

در زنجبیل، پتاسیم اگزالات، نشاسته و یک تا سه درصد اسانس روغنی فرّار وجود دارد. این اسانس دارای ترپن، کامفن، دکستروکامفن، سسکی ترپن، زینجیبرن، فلاندرن، زینجیبرول، زینجرون، سینئول، سیترال، بورنئول، جین جرول و شوگائول است.

طبع و مزاج زنجبیل

زنجبیل تازه در درجه سوم گرم و درجه اول خشک است. زنجبیل خشک در درجه سوم گرم و درجه دوم خشک است، با رطوبت فضیله.

نفع خاص زنجبیل

تقویت معده و نیروی هاضمه، تقویت باه، تحلیل ریاح.

افعال زنجبیل در بدن انسان

زنجبیل، مقوی کبد، مفتح سدد کبد، مقوی قوت حافظه، ملین، تریاق سموم حیوانی و مسکن عطش بلغمی است.

زنجبیل چه خواصی برای بدن دارد؟

زنجبیل، بلغم و رطوبات غلیظ و چسبیده به سطح معده و امعاء را خشک و دفع میکند، اخلاط غلیظ و رطوبات اضافی مغز و حلق را بیرون می راند و برای فلج، کرم معده، یرقان سدی، تقطیرالبول ناشی از سردی، ضعف دستگاه ادراری و اسهال ناشی از فساد غذا مفید است.

خوردن زنجبیل با نبات و کندر، به دفع رطوبت اضافی معده کمک می کند.

خوردن زنجبیل با زرده تخم مرغ آب پز عسلی، مولد و مغلظ منی است. خوردن زنجبیل با خولنجان و پسته، بسیار مبهی است. خوردن زنجبیل با تربد، رطوبات زائد را از مفاصل بدن بیرون می کشد.

نگه داشتن زنجبیل در دهان، عطش بلغمی را برطرف می کند.

اکتحال زنجبیل، به رفع تاریکی چشم، سبل و بیاض کمک می کند. ضماد یک حصه زنجبیل و دو حصه اسفند، مقوی اعضاء و محلل ریاح است و کزاز، بواسیر، درد های سرد، ورم های سرد و بلغمی و ورم بیضه را بهبود می بخشد.

ضماد خمیر زنجبیل تازه، داءالثعلب، ورم های ریحی، ورم های سرد و بلغمی و دردهای سرد را برطرف می سازد. روغن زنجبیل برای درمان دردهای مفصلی سرد مجرب است.

مقدار مصرف: تا ۲ درهم.

مضرات زنجبیل: حلق.

مصلحات زنجبیل: عسل و روغن بادام شیرین.

بدل: دار فلفل.

برای مطالعه خواص مواد خوراکی و دارویی در طب اسلامی ایرانی می‌توانید به قسمت مقالات سایت طبیس مراجعه فرمایید.